Plaga porwań rodzicielskich - Nasz Swiat
04
So, kwiecień

Nasze sprawy

Od początku istnienia naszego pisma publikujemy wizerunki osób zaginionych, poszukiwanych przez fundację Itaka. Co jakiś czas wśród nich pojawia się dziecko. Zapytaliśmy prawników fundacji o powody poszukiwań osób nieletnich.

Porwanie rodzicielskie jest sytuacją, w której jedno z rodziców bez woli i wiedzy drugiego lub pod pretekstem krótkotrwałego pobytu wywozi lub zatrzymuje dziecko na stałe, pozbawiając tym samym drugiego rodzica możliwości utrzymywania kontaktu z dzieckiem w przysługującym mu – zgodnie z prawem – zakresie.

Jakiego typu sytuacje rodzinne prowadzić mogą do "porwania rodzicielskiego", czyli co zwykle dzieje się w rodzinach przed takim porwaniem?
Paulina Gluza, Dyrektor Zespołu Prawnego w Fundacji ITAKA: - Nie można mówić o jednym wzorcu czy schemacie okoliczności prowadzących do sytuacji, w której rodzic decyduje się na tak drastyczny krok jak uprowadzenie dziecka. Sytuacji jest tak wiele, jak wiele rodzin, natomiast kilka razy zdarzyło nam się przy porwaniach rodzicielskich międzynarodowych, że cały problem zaczyna się, gdy jedno z rodziców postanawia zmienić miejsce zamieszkania - np. wrócić do kraju ojczystego i bez szczegółowej konsultacji z drugim rodzicem zabrać ze sobą dziecko, nie zastanawiając się w ogóle na jakie skutki psychiczne i prawne naraża tym samym dziecko, siebie i drugiego rodzica. Często rodzice zapominają, że dziecko nie jest ich "własnością" i że ma prawo do kontaktów i relacji z obojgiem z nich.

Jak wygląda scenariusz przykładowego porwania, w jaki sposób dziecko opuszcza Polskę?
Jak wyżej - trudno mówić o scenariuszu przykładowym, bywa tak, że w ramach już wcześniej uregulowanych kontaktów jedno z rodziców postanawia np. nie odwieźć dziecka ze spotkania czy wakacji - we wcześniej ustalonym terminie. Zdarzało się też tak, że dziecko odebrane jest ze szkoły czy przedszkola przez jedno z rodziców i zabrane w miejsce nieznane drugiemu rodzicowi.

Jak wygląda współpraca służb polskich i włoskich w tego typu przypadkach, czyli jakie są możliwe scenariusze zakończenia takich spraw?
Co do zasady - w przypadku porwań rodzicielskich międzynarodowych zaleca się rodzicom wszczęcie postępowania z tzw. konwencji haskiej, której stosowanie ma skutkować sprowadzeniem dziecka do miejsca jego stałego pobytu. Państwa sygnatariusze konwencji wyznaczają swoje "agendy" - tzw. organy centralne, które z ramienia danego rządu pośredniczą w procedurze wszczynanej przez rodzica. W Polsce jest to jednostka Ministerstwa Sprawiedliwości.
Co do skuteczności tego postępowania - różnie z tym bywa, jest np. tak, że im bardziej obciążony jest system sądowniczy danego kraju, tym dłuższe i mniej wydajne jest postępowanie przed sadem w tym kraju. Niektóre państwa mają osobne sądy, które procedują tylko w takich sprawach, w Polsce postępowanie toczy się przed sądami rodzinnymi.

Czy są to przypadki częste, czy rzadkie, jaka jest skala problemu?
Trudno jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie. Nie ma instytucji, która prowadzi całościową statystykę tego zjawiska (porwania rodzicielskie krajowe, międzynarodowe, sytuacje rozwiązane itp.), pewne jest jednak to, że im więcej Fundacja ITAKA mówi o tym problemie i go nagłaśnia, tym więcej zgłoszeń od rodziców z Polski i zagranicy do nas trafia. Często jest też tak, że ludzie nie zdają sobie sprawy, że jeśli tak po prostu zabierają dziecko i wyjeżdżają, narażają je na ogromne szkody psychiczne a siebie na odpowiedzialność prawną.

Dlaczego ITAKA zajmuje się tym tematem?
Dzieci zaginione na skutek porwania rodzicielskiego to szczególna grupa zaginionych dzieci. Bardzo często służby i instytucje odmawiają pomocy poszukiwawczej, ponieważ porwanie rodzicielskie w Polsce nie jest przestępstwem. Porwania rodzicielskie traktowane są jako forma konfliktu wewnątrzrodzinnego, który powinien zostać rozwiązany bez angażowania dodatkowych służb. Dodatkowo pokutuje przekonanie, że dziecko przebywając z jednym ze swoich rodziców jest z założenia bezpieczne (praktyka niestety wygląda inaczej).
Fundacja ITAKA podejmując temat porwań rodzicielskich nie rozstrzyga, który z rodziców ma rację. Nadrzędnym celem jest pomoc rodzicom, których prawo do bycia z dzieckiem zostało bezprawnie odebrane i doprowadzenie do prawnego uregulowania relacji dziecka z obojgiem rodziców.

(not.bz)