Wyzwolenie Bolonii - Nasz Swiat
23
Cz, marzec

Historia

Na przedmieściu San Lazzaro w Bolonii znajduje się największy z czterech polskich cmentarzy we Włoszech z okresu drugiej wojny światowej. Na zwieńczającym kolumnadę fryzie wykuto napis: Żołnierzom 2. Polskiego Korpusu poległym na Ziemi włoskiej za wolność Polski. Na kamiennym tarasie znajduje się ołtarz, pod nim kaplica. We wnęce frontowej ściany umieszczono białe orły i mapę Włoch z zaznaczonymi polskimi cmentarzami wojennymi: Loreto, Monte Cassino,  Casamassima i Bolonia. Na cmentarzu w Bolonii na zmartwychwstanie oczekuje 1427 polskich żołnierzy-tułaczy, którzy do wolnej Polski nie doszli. Byli żołnierzami 2. Korpusu gen. Władysława Andersa, dokąd trafili jako 2. Brygada Pancerna sformowana w latach 1942-1943 w ramach Armii Polskiej na Wschodzie. Przybywali z obozów jenieckich, z więzień, łagrów, zsyłki, z dalekiej północy, z Kołymy i Władywostoku – bosi, obdarci, wynędzniali, głodni.

Wiosną 1945 roku zbliżał się nareszcie koniec wojny. Wojska alianckie po ciężkich bitwach stoczonych w roku 1944 opanowały Rzym i rozwinęły ofensywę w kierunku północnym. Jesienią i zimą wkroczyły do doliny Padu i obszarów na południe od Bolonii. Nastąpiła przerwa zimowa, spowodowana warunkami klimatycznymi. W tym czasie 2. Korpus Polski został zreorganizowany i wzmocniony. W jego skład wchodziły: 3. Dywizja Strzelców Karpackich, 5. Kresowa Dywizja Piechoty, 2. Brygada Czołgów, grupa artylerii, pułk rozpoznawczy, bataliony – saperów, łączności, wartowniczy, żandarmerii oraz jednostki pomocnicze.

Przygotowywana ofensywa aliantów w kwietniu 1945 roku miała na celu zniszczenie wojsk niemieckich na obszarze na południe od rzeki Pad, co miano osiągnąć przez przełamanie obrony nieprzyjaciela wzdłuż wybrzeży, wyjście na jego tyły i okrążenie go. W ramach ofensywy 8. Armii brytyjskiej 2. Korpus Polski otrzymał zadanie sforsowania rzeki Senio na północ od Faenzy i działając na głównym kierunku armii we współdziałaniu z prawym sąsiadem – z dywizją  nowozelandzką, rozwinąć natarcie w celu przecięcia drogi Ferrara-Bolonia, po czym manewrem oskrzydlającym z północy odciąć Bolonię. Natarcie rozpoczęto 9 kwietnia 1945 roku. Po kilkugodzinnym przygotowaniu artyleryjskim i lotniczym, w którym uczestniczyło 1200 dział i ponad 700 ciężkich bombowców, dywizja przełamała niemiecką obronę nad Senio, a następnie nad rzeką Santerno. Rozwijając dalsze natarcie, Polacy zmuszeni byli forsować liczne w tym rejonie przeszkody wodne i zdobywać miejscowości zawczasu przygotowane do obrony. Działania jednostek polskich, a także sukcesy oddziałów brytyjskiej 8. Armii od wschodu i 5. Armii USA od południa z rejonu Florencji, zmusiły nieprzyjaciela do odwrotu. W dniu 20 kwietnia oddziały 2. Korpusu sforsowały rzeki Giana i Idice, a 21 kwietnia o godzinie 6.05 9. batalion strzelców karpackich z 3 Brygady wkroczył jako pierwszy do Bolonii. Na balkonie ratusza i na Torre degli Asinelli – najwyższej wieży Bolonii – wywieszono biało-czerwone flagi! O godzinie 8.00 weszli Amerykanie z 5. Armii USA. Wkraczające do Bolonii oddziały 2. Korpusu Polskiego były owacyjnie witane przez miejscową ludność.

Na jednej z bram w Bolonii umieszczono tablicę z następującym napisem: Przez tę bramę rankiem 21 kwietnia 1945 roku weszły oddziały drugiego korpusu wojska polskiego, które przyczyniły się do wyzwolenia Bolonii,  a którym burmistrz Dozza oświadczył -  „Obejmując urząd, wobec wyzwolenia miasta zaświadczam, że oddziały drugiego korpusu wojska polskiego, po krwawej bitwie przeciw siłom niemieckim, wyzwoliły miasto Bolonię o godzinie 6. 21 kwietnia 1945 roku”

Przełamanie frontu pod Bolonią i wyzwolenie tego miasta miało decydujące znaczenie dla zadania Niemcom ostatecznej klęski na froncie włoskim. W operacji wzięło udział 56 tysięcy polskich  żołnierzy. 9 batalionowi strzelców karpackich nadano uroczyście miano Bolońskiego, 17 dowódców otrzymało honorowe obywatelstwo miasta, senat Bolonii wręczył też żołnierzom polskim 215 specjalnie wybitych medali pamiątkowych z napisem „Al liberatori che primi entrarono in Bologna 21 Aprile 1945 — per benemerenza” („Oswobodzicielom, którzy pierwsi weszli do Bolonii 21 kwietnia 1945 — w dowód zasługi”). Wybitny brytyjski dowódca – marszałek Harold Alexander – powiedział: „Żołnierze 2. Korpusu Polskiego, mogę Was szczerze zapewnić, że gdyby dano mi do wyboru między jakimkolwiek żołnierzami, których chciałbym mieć pod swoim dowództwem, wybrałbym Was, Polaków. Oddaję Wam cześć”

Na podstawie: Maciej Gliński - Rocznica zwycięskich walk o Bolonię, Włochy 2010-„Z Ziemi Polskiej do Włoskiej”
opr. Alicja Rosłon