Kiedy zaczynają pojawiać się na nogach, dla niejednej z nas oznaczają przysłowiowy koniec świata. Rzecz jednak w tym żeby się nie załamywać, a im przeciwdziałać, bowiem żylaki kończyn dolnych, przybierające formę workowatych lub wrzecionowatych, poszerzonych żył, które zazwyczaj wydłużają się i charakterystycznie skręcają to nic innego, jak stan chorobowy.

Żyły kończyn dolnych tworzą dwa układy, poprzez które krew odpływa w 90% układem głębokim i w 10% układem powierzchniowym. Naczynia pierwszego układu stanowią najważniejszą część i są umiejscowione głęboko pod powięziami i między mięśniami. Żyły drugiego układu są natomiast położone bliżej powierzchni. Mogą być one dość łatwo usunięte, o ile nie stanowią jedynej drogi odpływu krwi z kończyn. Schorzenie, jakim są nieestetycznie wyglądające żylaki jest dosyć powszechną przypadłością wielu osób. Występują one u kobiet i u mężczyzn, zazwyczaj po 40 roku życia. Czasami choroba przybiera bardzo dokuczliwą formę, powodując dyskomfort, ból w nogach i obrzęki.

Rodzaje i powstawanie
Wśród żylaków możemy wyróżnić: żylaki pni żylnych, żylaki siateczkowate - poszerzone żyłki w tkance podskórnej oraz żylaki gałązkowate - poszerzone małe żyłki śródskórne. Żylaki można również sklasyfikować według przyczyn ich powstawania. Według tego kryterium podziału wyróżnia się żylaki pierwotne i wtórne. Żylaki pierwotne rozwijają się samoistnie, a ich występowanie zakodowane jest w genach i powiązane z różnego rodzaju czynnikami ryzyka, którymi mogą być np. styl życia, czy też rodzaj wykonywanej pracy zawodowej. Żylaki wtórne to zmiany w żyłach powstałe na skutek przebytych chorób, operacji, które spowodowały permanentny zastój krwi w układzie krwionośnym. Najczęstszą przyczyną powstawania żylaków jest jednak zapalenie żył głębokich, po którym powstaje zespół pozakrzepowy. Charakteryzuje się on powstaniem żylaków, obrzęków i zmianami troficznymi skóry oraz nawet nowotworami.

Przy każdym skurczu serca natleniona krew wtłaczana jest do tętnic i rozprowadzana po całym ciele. W ten sposób tlen oraz składniki odżywcze dostarczane są do wszystkich tkanek w organizmie, natomiast odtleniona krew kończy swój obieg wracając żyłami z powrotem do serca. Ten przepływ krwi możliwy jest dzięki rytmicznym ruchom mięśni, które uciskając żyły, usprawniają przepływ krwi. Krew nie ma możliwości cofnięcia, dzięki zamykaniu się specjalnych zastawek usytuowanych w błonie naczyń żylnych.

Gdy zastawki w żyle są uszkodzone, a człowiek dodatkowo nie zapewnia mięśniom odpowiedniej dawki ruchu, to krew zaczyna cofać się. W ten sposób wzrasta ciśnienie krwi, która coraz silniej naciska na ściany żył w nogach. W rezultacie żyły rozszerzają się i nieodwracalnie rozciągają. Z czasem nad powstałym żylakiem  skóra staje się cieńsza, napięta i błyszcząca. Żylak przybiera wygląd niebieskiej, krętej linii. Zazwyczaj powstaje on na żyle odpiszczelowej, która biegnie od wewnętrznej kostki u stóp do pachwiny. Znacznie rzadziej żylaki spotykane są na żyle odstrzałkowej, ciągnącej się od zewnętrznej kostki u stóp do kolana.

Żylaki są efektem przewlekłej niewydolności żylnej, która nieleczona może doprowadzić do poważnych owrzodzeń. Skuteczną metodą przeciwdziałającą powstawaniu komplikacji jest podjęcie odpowiednich działań zachowawczych. Wszelkie bolesne skurcze mięsni nóg, ukazujące się pajączki naczyniowe oraz pojawiające się zwłaszcza wieczorem obrzęki, powinny skłonić nas do wizyty u lekarza.

Leczenie i usuwanie
Istnieje wiele rodzajów schorzeń układu żylnego, w zależności, od których stosuje się odpowiednie metody ich usuwania.
Skleroterapia kompresyjna to najmniej inwazyjna metoda leczenia żylaków. Technika ta opiera się na otrzykiwaniu odpowiednimi lekami zmienionych chorobowo naczyń żylnych. Nieodłącznym elementem uzupełniającym tę procedurę iniekcyjną jest nałożenie opatrunku uciskowego. Metoda ta jest również stosowana do kosmetycznego usuwania pajączków naczyniowych na udach, czy w okolicach kostek. Bezdyskusyjną przewagą skleroterapii nad leczeniem operacyjnym żylaków jest możliwość wykonywania zabiegu w warunkach ambulatoryjnych. Leczenie tego typu sprowadza się do otrzymywania serii zastrzyków, które nie wyłączają pacjenta od codziennych obowiązków. Skleroterapia znajduje zastosowanie w leczeniu zmian żylakowych, którym nie towarzyszą poważne zmiany pni żylnych. Stan żył musi być jednak dokładnie zdiagnozowany przez lekarza, który często kieruje pacjenta na serię badań diagnostycznych, m. in. na badania USG Doppler kolor, które polegają na sprawdzeniu przepływu krwi wewnątrz układu żylno-tętniczego, a wykonywane są metodą ultrasonografii. W trakcie badania lekarz ocenia, jakiego typu zmiany w układzie żylno-tętniczym wystąpiły u pacjenta.
Sam zabieg trwa około 30 minut, podczas których lekarz wykonuje serię zastrzyków, przy użyciu cieniutkiej igły. Do tego rodzaju zabiegu stosowane są 3 grupy leków sklerotyzujących:
- roztwory na bazie detergentów, działające odwadniająco i przez to uszkadzają wewnętrzną warstwę chorego naczynia (śródbłonka naczynia);
- leki na bazie związków jodu, które działają drażniąco i uszkadzają błonę komórek śródbłonka;
- środki hipertoniczne, które poprzez odwodnienie doprowadzają do uszkodzenia naczynia.
Wstrzykiwany lek, podczas zabiegu, podrażnia błony wewnętrzne naczynia żylnego. W ten sposób rozpoczynają się procesy naprawcze. Specjalne komórki produkujące włóknik zaczynają zwiększać swój rozmiar. Przerastają one podrażnione naczynie, przyczyniając się do jego całkowitego zwłóknienia i ostatecznego wyłączenia go z układu żylnego.
Tuż po ostrzyknięciu miejsc problemowych zakładany jest opatrunek uciskowy. Ma on spowodować zbliżenie się podrażnionych ścianek naczynia do siebie. Dzięki uciskowi proces zwłóknienia zachodzi szybciej, a zamknięcie światła żylaka jest trwałe. Bezpośrednio po zabiegu pacjent musi cały czas spacerować przez około 20-30 minut. Lekarze wręcz zabraniają leżenia, czy też siedzenia podczas tego okresu. Opatrunek uciskowy na nodze powinien być noszony przez około 5-14 dni. Zalecane jest prowadzenie aktywnego trybu życia, włączając w to spacery. Odradza się natomiast stania i długotrwałego pozostawania bezruchu.
Bezpośrednio po zabiegu występuje niewielki obrzęk, który jest rezultatem noszenia opaski uciskowej. Opuchlizna mija zaraz po zdjęciu opatrunku. Jeżeli jednak pod opaską uciskową powstaje duży obrzęk i odczuwalny jest ból to należy poluzować opaskę i udać się do lekarza.

Klasycznie lub laserowo
Klasyczna technika usuwania żylaków tzw. stripping, polega na wyrwaniu głównych pni żył powierzchniowych. Opisywana metoda jest inwazyjnym zabiegiem, pozostawiającym trwałe ślady pooperacyjne (zazwyczaj bardzo małe blizny).
Podczas operacji lekarz wykonuje dwa nacięcia: jedno w pachwinie, a drugie w okolicy kostki. W kolejnym etapie procedury wprowadza do żyły odpiszczelowej przez niewielkie nacięcie w pachwinie tzw. strippera (jest to narzędzie w kształcie kabla lub nitki). Stipper jest przesuwany od pachwiny do poziomu kostki, gdzie wychodzi na zewnątrz przez drugie małe nacięcie. Zostaje on przymocowany do zmienionej chorobowo żyły, którą następnie się wyciąga. Wbrew drastyczności opisu zabieg jest robiony pod znieczuleniem i jest bezbolesny. Zabieg wymaga 3-7 dniowej hospitalizacji pacjenta.  
Całkowitym przełomem w leczeniu zmian żylnych tzw. żylaków jest zastosowanie lasera. Obecnie lasery są doskonałą alternatywą w stosunku do bolesnego zabiegu chirurgicznego, polegającego na wyrywaniu żył. Do głównych zalet laserowych operacji żylaków można zaliczyć:
- mniej inwazyjną metodę przeprowadzenia zabiegu, niż przy tradycyjnej operacji strippingu;
- wyższą skuteczność zabiegu niż przy tradycyjnej metodzie;
- krótki czas operacji mieszczący się w przedziale 45 - 60 minut (tradycyjny zabieg trwa około 2 godzin);
- nie powstają po nim krwiaki natomiast po zabiegu tradycyjnym pojawiają się drobne krwiaki;
- niewielki uraz pooperacyjny w postaci małych nacięć pod kolanem lub nakłuć żyły;
- zabieg nie wymaga hospitalizacji;
- rekonwalescencja trwa około 1-2 dni, pacjent może szybko powrócić do normalnego trybu życia.
Ponadto, laserowe usuwanie żylaków może być przeprowadzane niemalże u wszystkich pacjentów i w przypadku wszystkich schorzeń żył. Jedynym przeciwwskazaniem do jego przeprowadzenia może być zaburzenie krzepnięcia krwi.

(db, info - internet)